Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies.



14.05.2019

Bezpłatna konferencja OSEC...

Jako patron medialny serdecznie zapraszamy na bezpłatną konferencję OSEC Forum 2019, któa...
23.04.2019

Optymalizacja zużycia chmury

HPE GreenLake Hybrid Cloud
23.04.2019

Zarządzanie wydajnością

VMware vRealize Operations 7.5
19.04.2019

Technologie open source

SUSECON 2019
19.04.2019

Wyjątkowo małe

OKI seria C800
19.04.2019

Łatwy montaż

Rittal AX i KX
18.04.2019

Technologie wideo

Avaya IX Collaboration Unit
18.04.2019

Krótki rzut

Optoma W318STe i X318STe
18.04.2019

Do mobilnej pracy

Jabra Evolve 65e

Jak opatentować oprogramowanie?

Data publikacji: 03-10-2016 Autor: Magdalena Gąsowska

W Europie o patentowaniu wynalazków opartych na oprogramowaniu komputerowym mówi się niewiele. Powszechnie panuje przekonanie, że jest to niemożliwe na gruncie konwencji monachijskiej o patencie europejskim.

Można zapytać, dlaczego producenci oprogramowania mieliby w ogóle interesować się jego ochroną patentową. Trzeba za nią zapłacić, a czas weryfikowania wynalazku przed udzieleniem patentu może przekroczyć czas rynkowego życia produktu, który w szybko rozwijającej się branży IT bywa szczególnie krótki. To słuszne argumenty. Jednak trzeba też pamiętać, że tylko ochrona patentem może zapewnić wyłączność na rozwiązanie, tj. sposób działania oprogramowania, ponieważ przysługująca programom komputerowym z mocy prawa ochrona prawno-autorska, dotyczy jedynie sposobu wyrażenia programu poprzez kod źródłowy i nie przeszkadza praktykom inżynierii odwrotnej (reverse engineering). Poza tym, zwłaszcza na rynku amerykańskim, dla producentów oprogramowania posiadanie patentów, a nawet rozbudowanego ich portfolio, jest normą i narzędziem w grze rynkowej, decydującym o konkurencyjności i wartości przedsiębiorstwa. Patenty na atrakcyjne rozwiązania umożliwiają swoistą wymianę barterową technologii, poprzez cross-licensing, czyli wzajemne udzielanie sobie przez konkurentów licencji na wykorzystanie chronionej technologii. Brak patentów może natomiast decydować o pozbawieniu kart przetargowych w razie ewentualnego sporu.

MOŻLIWOŚĆ PATENTOWANIA OPROGRAMOWANIA W PRAWIE EUROPEJSKIM

W europejskim prawie patentowym fachowy termin na określenie wynalazków opartych na oprogramowaniu to Computer Implemented Inventions (CII). Aby dany wynalazek uzyskał ochronę patentową, musi posiadać przede wszystkim techniczny, a nie abstrakcyjny charakter.

Wspólne przesłanki patentowania wynalazków w ramach Europejskiej Organizacji Patentowej, która jest podmiotem odrębnym od UE i obejmuje 38 państw, ustanawia konwencja monachijska z 1973 roku o udzielaniu patentów europejskich. Zgodnie z jej treścią ochrona patentowa nie jest udzielana na programy komputerowe „jako takie”, i dlatego podkreśla się, że termin soft­ware patents, czyli patenty softwareowe, jest mylący i niepoprawny. Błędem jednak jest wywodzenie stąd kategorycznej przeszkody dla patentowania wynalazków opartych na oprogramowaniu (terminy „oprogramowanie” i „program komputerowy” są na potrzeby artykułu stosowane wymiennie).
Zgodnie ze stanowiskiem Europejskiego Urzędu Patentowego (EUP), który dokonuje weryfikacji wynalazków zgłaszanych w ramach konwencji monachijskiej, wyłączenie programów komputerowych spod patentowania nie stoi na przeszkodzie udzielaniu ochrony patentowej na tzw. computer implemented inventions (CIIs), czyli wynalazki realizowane w całości lub w części na komputerze (lub innym urządzeniu, które może być zaprogramowane). Kluczowym warunkiem udzielenia takiego patentu jest jednak istnienie „charakteru technicznego” działania takiego wynalazku, który musi być wskazany w opisie zgłoszenia patentowego.

POJĘCIA „TECHNICZNY CHARAKTER” I „DALSZY EFEKT TECHNICZNY”

Termin software patents kojarzy się głównie z rynkiem amerykańskim, gdzie na ochronę patentową mogą liczyć nawet takie rozwiązania jak 1-Click Amazona. Wiele powszechnych przekonań mija się jednak z prawdą.

Wyjaśnienie, co oznacza pojęcie „techniczny charakter”, jest trudne, ponieważ nigdzie nie znajdziemy jego definicji legalnej. Z decyzji wydawanych przez EUP wywnioskować można, że o charakterze technicznym wynalazku można mówić, gdy stanowi on rozwiązanie techniczne dla technicznego problemu. Nie uzyska tym samym w Europie ochrony patentowej samo w sobie oprogramowanie, ponieważ stanowi pozbawioną technicznego aspektu instrukcję działania, algorytm, jest zatem wytworem abstrakcyjnym. Jednak już wynalazek obejmujący zastosowanie tego oprogramowania do osiągnięcia namacalnego efektu może liczyć na możliwość udzielenia patentu. Techniczny charakter działania oprogramowania może wyrażać się np. w osiągnięciu przy jego zastosowaniu wymiernych ulepszeń w działaniu komputera i w przebiegu danego przeprowadzanego na nim procesu (takich jak oszczędzanie pamięci komputera, zwiększenie efektywności procesu lub jego bezpieczeństwa). O technicznym efekcie działania algorytmu będziemy mówić np. wtedy, gdy jest on wykorzystywany do analizy funkcjonalnego związku między określonymi parametrami mającymi znaczenie w danym fizycznym procesie, a w oparciu o wynik tej analizy dokonywana jest modyfikacja i dostosowanie zakresu jednego z parametrów do potrzeb procesu. Natomiast próżno szukać charakteru technicznego w rozwiązaniach polegających na zastosowaniu oprogramowania, które sprowadzają się jedynie do metody prowadzenia działalności gospodarczej (tzw. business methods). Są one implementacją teoretycznego rozwiązania biznesowego za pomocą algorytmu, np. w kontekście internetowym, z wykorzystaniem mocy obliczeniowej komputera, i stanowią rozwiązanie problemu jedynie biznesowego, nie zaś technicznego.

Dodatkowym wymaganiem stawianym przez Europejski Urząd Patentowy rozwiązaniom CIIs pretendującym do ochrony patentowej jest tzw. dalszy efekt techniczny. Wobec faktu, że nieodłączną cechą działania każdego oprogramowania jest wystąpienie pewnych technicznych skutków na urządzeniu wykonującym instrukcje programu, chodzi o wskazanie, że dla przyjęcia technicznego charakteru wynalazku oczekuje się czegoś więcej. Dalszy efekt techniczny to skutek działania programu komputerowego, który wykracza poza normalne oddziaływanie fizyczne między programem a komputerem. Zatem pomimo faktu, że w toku działania każdego programu komputerowego zachodzą zjawiska o zasadniczo technicznym charakterze (np. przepływ prądu), nie są one wystarczające dla EUP i od działania oprogramowania oczekuje się czegoś więcej – np. fizycznej modyfikacji sprzętu na skutek wykonywania instrukcji programu, kontroli fizycznego procesu itp.

Pełna treść artykułu jest dostępna w papierowym wydaniu pisma.

.

Transmisje online zapewnia: StreamOnline

All rights reserved © 2019 Presscom / Miesięcznik "IT Professional"