Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies.



24.05.2022

Nowe możliwości w zakresie...

VMware rozszerza ofertę zabezpieczeń end-to-end dla obciążeń cloud-native poprzez ochronę...
24.05.2022

Zarządzanie kluczami

IBM przedstawił nowe rozwiązanie do zarządzania kluczami w wielu chmurach, oferowane jako...
24.05.2022

Ochrona przed zagrożeniami

ESET wprowadził nowe wersje swoich produktów biznesowych do ochrony stacji roboczych,...
24.05.2022

Value Stream Management

Micro Focus zaprezentował nową platformę do zarządzania strumieniem wartości VSM (ang....
24.05.2022

Unijna decyzja Value Stream...

Komisja rynku wewnętrznego i ochrony konsumentów Parlamentu Europejskiego poparła...
24.05.2022

Nowy laptop Dynabooka

Sprzęt waży 1,45 kg, a jego grubość to 17,8 mm. Jest odporny na czynniki zewnętrzne, gdyż...
24.05.2022

Przepływ pracy

QNAP oferuje model TS-435XeU wykorzystujący procesor Marvell OCTEON TX2 CN9131 2,2 GHz z...
24.05.2022

Wideo bez wstrząsów

Kamera stałopozycyjna firmy Axis Communications służy do monitoringu miejsc zagrożonych...
24.05.2022

Akceleratory dla naukowców

Firma AMD ogłosiła wprowadzenie do sprzedaży opartych na architekturze AMD CDNA 2...

Odpowiedzialność karna managerów i dyrektorów w spółce handlowej

Data publikacji: 21-10-2021 Autor: Charlotta Lendzion

Coraz częściej prowadzenie spraw spółki w zakresie określonego obszaru tejże zostaje przekazywane dyrektorom czy też osobom pełniącym stanowiska managerskie. Niekiedy zakres obowiązków oraz umocowanie (pełnomocnictwa) tychże osób są tak szerokie, że w praktyce są zbliżone do zakresu obowiązków członka zarządu czy też wspólnika.

 

W bieżących realiach funkcjonowania spółek handlowych coraz częściej manager wyższego szczebla czy też dyrektor musi podejmować podczas spotkań szybkie decyzje, które mogą doprowadzić do daleko idących skutków w sferze prawnej. Nawarstwienie się takich decyzji i lęk przed przyznaniem się do błędu mogą negatywnie wpłynąć nie tylko na daną osobę, która takie stanowisko piastuje, ale również na całą spółkę/osobę prawną. Należy także podkreślić, że manager lub dyrektor powinni dbać nie tylko o interesy samej spółki, dla której wykonują usługi czy też świadczą pracę, ale również o swoje interesy. Szczególnie wtedy, kiedy zarząd spółki „wymaga” podjęcia określonej decyzji, podpisania umowy przez tegoż managera/dyrektora, a która to może działać na szkodę osoby prawnej.

Nie ulega jednak wątpliwości, że za każdym razem odpowiedzialność managera czy też dyrektora będzie rozpatrywana na podstawie konkretnego stanu faktycznego całej sprawy oraz stosunku zobowiązaniowego, na podstawie którego dany manager/dyrektor działa w konkretnej spółce. Inny zakres odpowiedzialności będzie u osób, które piastują takie stanowiska na podstawie umowy o pracę, a inny na podstawie umów cywilnoprawnych. Jednak w przypadku realizacji określonych działań może zachodzić nie tylko odpowiedzialność cywilna, ale również odpowiedzialność karna.

> IGNORANTIA LEGIS NON EXCUSAT

W zakresie prawa karnego możemy analizować odpowiedzialność na wielu płaszczyznach dotyczących przestępstw gospodarczych. Jednym z nich jest artykuł 296 kk, którego treść wskazuje, że „§ 1. Kto, będąc obowiązany na podstawie przepisu ustawy, decyzji właściwego organu lub umowy do zajmowania się sprawami majątkowymi lub działalnością gospodarczą osoby fizycznej, prawnej albo jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, przez nadużycie udzielonych mu uprawnień lub niedopełnienie ciążącego na nim obowiązku, wyrządza jej znaczną szkodę majątkową, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5”. Natomiast zgodnie z § 1a. tegoż artykułu „jeżeli sprawca, o którym mowa w § 1, przez nadużycie udzielonych mu uprawnień lub niedopełnienie ciążącego na nim obowiązku, sprowadza bezpośrednie niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody majątkowej, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3”. Możemy zatem zauważyć, że jeżeli mowa jest o „znacznej szkodzie majątkowej” sankcja jest już znacznie bardziej odczuwalna. W tym samym artykule znajdziemy zapis, że „jeżeli sprawca przestępstwa określonego w §1 lub 1a działa w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8. § 3. Jeżeli sprawca przestępstwa określonego w § 1 lub 2 wyrządza szkodę majątkową w wielkich rozmiarach, podlega karze pozbawienia wolności od roku do lat 10. § 4. Jeżeli sprawca przestępstwa określonego w § 1 lub 3 działa nieumyślnie, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3”.

Z całej treści tego artykułu można więc wywnioskować, że dyrektor/manager nie będzie wiedział do końca, jakie konsekwencje się wiążą z czynnościami, które wykona – mylnie może uznać, że działanie nieumyślne mu w tym pomoże. Niestety tak nie jest. Głównie dlatego, że osoby piastujące stanowiska managerskie czy dyrektorskie co do zasady powinny nie tylko wykazać się znajomością przepisów prawa mających zastosowanie do określonego rodzaju zakresu działalności, ale również skrupulatnością, fachową wiedzą czy też wykazywać się należytą starannością obejmującą zawodowy charakter.

Należy jednak pamiętać wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 25 września 2018 r. (sygn. II AKa 128/18, legalis nr: 1896230): „wzorzec «sumiennego kupca» bądź «dobrego gospodarza» w odniesieniu do znamion przestępstwa określonego w art. 296 § 1 kk ma charakter jedynie pomocniczy. Można odwoływać się do niego jedynie w sytuacjach, gdy zakres ciążących na sprawcy obowiązków lub przysługujących mu uprawnień wynikających z jednego z wymienionych w omawianym przepisie źródeł ma charakter bardzo ogólny czy wręcz blankietowy. Nie jest dopuszczalne przyjęcie kryterium «dobrego gospodarza» jako wzorca podstawowego, gdy sprawca jednoznacznie przekroczył uprawnienia lub nie dopełnił obowiązków wyraźnie określonych w przepisie ustawy, decyzji właściwego organu lub umowie”.

W obszarze IT bardzo istotne jest chociażby zwrócenie uwagi na podejmowanie decyzji czy zarządzanie systemami IT, w których to dochodzi do przetwarzania danych osobowych. W wielu podmiotach osoba zarządzająca obszarem IT (przy czym zdarzają się podmioty, które nie mają wprost uregulowanego obszaru IT, lecz łączą go z innymi obszarami) odpowiada na podstawie umowy i pełnomocnictwa za wybór, zakup czy wdrożenie odpowiedniego oprogramowania chroniącego dane osobowe oraz – co ważne – podpisanie odpowiedniej umowy. W tym umowy powierzenia danych osobowych. Brak dopełnienia obowiązków co do skrupulatności chociażby wyboru odpowiedniego dostawcy czy też zabezpieczenia interesów spółki i doprowadzenie do wyrządzenia spółce znacznej szkody majątkowej w tym zakresie może skutkować odpowiedzialnością karną.

> UPRAWNIENIA

Warto wskazać wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 22 czerwca 2017 r. (sygn. II AKa 69/17, legalis nr: 1658148): „biorąc pod uwagę istotę przestępstwa z art. 296 § 1 i 3 kk, nie jest wystarczające punktowanie wszystkich niedociągnięć, braków organizacyjnych czy nawet konkretnych zaniedbań lub zaniechań, ale należy wykazać, że zaniechania te stanowiły niedopełnienie obowiązków ciążących na oskarżonych oraz że pozostają one w związku przyczynowym z powstaniem szkody”. Tego typu przesłanki odpowiedzialności istotnie wskazują, jaki powinien być ich minimalny zakres, żeby w ogóle pociągnąć kogoś do odpowiedzialności z tego tytułu. Należy również wskazać, że wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 24 stycznia 2019 r. (sygn. II AKa 23/18, legalis nr: 2345299) stanowi, że „sprawcą przestępstwa z art. 296 kk może być także pełnomocnik, i to zarówno majątkowy, jak i procesowy, pod warunkiem ustalenia, iż posiada nie tylko uprawnienie do reprezentowania np. spółki na zewnątrz, lecz także dysponuje uprawnieniami do samodzielnego rozstrzygania o sprawach majątkowych, czy działalności gospodarczej spółki, np. zawarcia ugody, zrzeczenia się roszczenia itp.

 

[...]

 

Prawnik, właściciel llegal.pl, stały mediator przy Sądzie Okręgowym w Gdańsku specjalizujący się w mediacjach z zakresu własności intelektualnej. Członkini Stowarzyszenia Praktyków Ochrony Danych SPOD, autorka książki o odpowiedzialności odszkodowawczej. Auditor wewnętrzny w zakresie bezpieczeństwa informacji oraz systemu zarządzania jakością. Certyfikowany tester oprogramowania. Z branżą IT związana od 2012 roku. Aktualnie w trakcie badań naukowych w ramach pracy doktorskiej z zakresu prawa nowych technologii.

Pełna treść artykułu jest dostępna w papierowym wydaniu pisma.

.

Transmisje online zapewnia: StreamOnline

All rights reserved © 2019 Presscom / Miesięcznik "IT Professional"